O Annie O Leżajsk-moje miasto Sylwetki Leżajszczan Spacerkiem po mieście Leżajsk i okolice Emigracja Leżajszczan                               Powrót do strony głównej


      Groby Powstańców     

Powstanie styczniowe (źródło: Dzieje Leżajska-J. Półćwiartek).

    Wiadomości o niepokojach roku 1861 w Warszawie oraz lat następnych dochodziły do mieszkańców Leżajska za pośrednictwem pątników przybywających na odpusty z Lubelszczyzny. Władze zaborcze były bardzo nieufne wobec Polaków. Policja rosyjska i austriacka porozumiały się w celu wymiany informacji o działalności podziemnej miejscowej ludności. Montowano sieć wywiadowczą wśród spiskowców. Leonowi Sapiesze udało się kupić szyfr policji austriackiej, w wyniku czego spiskowcy mogli przejmować rozkazy władz policyjnych austriackich i unikać zastawianych pułapek. Po wybuchu powstania styczniowego w styczniu 1863 roku w Galicji nie podejmowano akcji zbrojnych przeciwko Austrii. Została ona wykorzystana jako baza rekrutacyjna , szkoleniowa i zaopatrzeniowa oddziałów operujących w Królestwie. Utworzono odrębne ośrodki kierownicze dla Galicji Wschodniej i Zachodniej, a te powołały organy kierownicze w każdym cyrkule. Naczelnikiem władz powstańczych w Rzeszowie został adwokat Wiktor Byszewski. W powiatach przygranicznych powołano komisarzy powstańczych, a pomagali im mężowie zaufania, którzy prowadzili pracę wywiadowczą, organizowali transporty zaopatrzenia dla formowanych i walczących oddziałów powstańczych. W Leżajsku te funkcje pełnił Jakub Kisielewicz ( więcej>>>).

    Po wybuchu powstania w regionie leżajskim koncentrowano oddziały powstańcze, gromadzono dla nich oporządzenie, organizowano transport rannych, szpitale, zakwaterowanie, trasy przerzutu łączników i dowódców. W klasztorze bernardynów był szpital powstańców, którym opiekował się miejscowy lekarz Piotr Lewicki. Punkt zborny znajdował się również na folwarku plebańskim. Miejscowy starosta zachowywał się życzliwie wobec ruchu niepodległościowego. Pracownicy starostwa byli Polakami. Huzarzy leżajskiego garnizonu tolerowali przemykanie się ochotników na punkty zborne i ucieczki internowanych.

     Kapliczka z 1863 roku w Leżajsku koło stadionu sportowego. Ufundowana przez Jakuba Szlachetkę jako wotum dziękczynne za szczęśliwy powrót z powstania styczniowego.

Z Leżajska w powstaniu styczniowym walczyli: Ignacy Gawalewicz (ur. 1839 Leżajsk zm.2.4.1924 Lezajsk, walczył w oddziale gen, Jeziorańskiego), Kazimierz Stanisław Jabłoński, Jakub Kisielewicz, Antoni Kluz, Ignacy Koczocik (ur.13.1.1830 w Leżajsku zm. 2.1.1910 Leżajsk, walczył w rejonie pogranicza. Mieszkał na Podklasztorem), Władysław Romuald Kopystyński (ur. w Leżajsku w r. 29.3.1846, służył w oddz. Czarneckiego, Younga, Jeziorańskiego i Wierzbickiego. Pod Fajsławicami wzięty do niewoli, konwojowany do Trockiej cytadeli, Warszawy i Moskwy, za wstawieniem się jen. Chruszczewa po odsiedzeniu 1% rocznej kary więzienia, jako małoletni uwolniony. Był ranny w głowę pod Kobylanką, pod Fajsławicami w palce u lewej ręki i 2-ma pchnięciami bagnetem w kark i prawą nogę. Zm. po 1920 r.), Ignacy Kułacz, Michał Matuszko (ur. ok. 1840 w Leżajsku. Mieszkał na Zmuliskach, Walenty Niemczycki, Jan Nyc, Aleksander Walenty Polaczek, Antoni Repilewicz, Bronisław Feliks Szeliga (ur. 16.1.1841 w Leżajsku zm. 2.2.1921 w Leżajsku , stolarz, trudnił się przemytem broni dla powstańców przez granicę austriacko-rosyjską. Woził meble wytworzone w warsztatach Szeligów na targ do Krzeszowa (po drugiej stronie granicy), w tym wiele toczonych nóg stołowych, wydrążonych w środku z ukrytymi w nich metalowymi częściami karabinów. Brał udział w potyczkach granicznych)., Zygmunt Szeliga, Jakub Szlachetka (ur.1833 w Leżajsku Mieszkaniec Podolszyn. Po szczęśliwym powrocie z powstania ufundował kapliczkę koło stadionu. Zm. 1.1.1870 w Leżajsku), dr Leonard Tarnawski (ur. w Piskorowicach r. 1845, uczeń, służył jako szereg, w oddz. Zapałowicza, pod kap. Ubyszem. Walczył pod Tyszowcami i Tuczępami. Ranny pod Tuczępami. Po powstaniu adwokat kraj. w Przemyślu, prezes Sokoła, poseł na Sejm kraj., prezes Izby adwokatów, asesor miasta. Zm. w 1927 r. w Przemyślu).

W zdecydowanej większości byli oni rzemieślnikami, wyrobnikami ze Zmulisk, Podolszyn, Podklasztorza.

W Leżajsku osiadło kilku uczestników powstania. M. in. Byli: aptekarz Emil Denker, artysta malarz Władysław Bąkowski, Bernard Kulisiewicz-bernardyn, Jan Karol Całczyński - pierwszy dyrektor miejscowego gimnazjum, Andrzej Garbacki -dzierżawca młyna bernardynów, Marian Wodziński - długoletni sekretarz leżajskiego magistratu.

Emil Denker  (ur w 1842 w Krakowie, zm. 1921) Powstaniec styczniowy. Służył jako dziesiętnik pod Langiewiczem w 3 Bat. Strzelców pod dowództwem majora Pióro. Walczył pod Sosnówką, Chrobrzą i Grotowiskami. Po powstaniu aptekarz w Leżajsku. Kiedy w 1879 r dyrektor telegrafów ze Lwowa powiadomił władze miejskie Leżajska, że otworzy stację, jeżeli miasto da pomieszczenia, Emil Denker wydzierżawił własne pomieszczenia miastu na ten cel. 1 października 1895 roku sprzedał aptekę  Henrykowi Kijasowi (ur. 1858) i przenosi się do Tarnobrzega, gdzie obejmuje na własność aptekę od Ignacego Brudzyńskiego. Pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

         

Zródło: 

  1. Forum Historia Leżajska. 'Powstanie Styczniowe' http://www.lezajskhistoria.pun.pl/viewprintable.php?id=34

  2. Dzieje aptekarstwa w Żegiestowie http://www.zegiestow.pl/index.php/naszzegiestow/41-naszzegiestow/111-dziejeaptekarstwa

  3. Spis Pochowanych na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie. http://cmentarium.sowa.website.pl/Cmentarze/spisRakow.html

  4. Dzieje Leżajska - prof. Józef Półćwiartek

  5. Apteki i aptekarze w Leżajsku http://aordycz-lezajsk.blogspot.com/2012/05/apteki-i-aptekarze-w-lezajsku.html

Fot. Anna Ordyczynska Pomnik Powstańców. W tle dom Bronisława Feliksa Szeligi.

 


              Księga Gości-przeglądanie            Powrót do strony głównej

                

Strona utworzona: 2007-03-24

Aktualizacja strony: 2013-01-17