Jakub SawickiKatarzyna Szuwalska

Jan BaranKarolina Sawicka

Józef ppłk Baran Chrzšszczyński

l i n k s
Children with:
Łucja Kűhn

Siblings:
Stanisława Baran
Julian Baran
Maria Baran

Children:
Tadeusz Baran
Józef ppłk Baran Chrzšszczyński
  • Born: 18 Mar 1899, Kőnigsberg koło Woli Zarzyckiej
  • Married 1930 to Łucja Kűhn
  • Died: 29 Apr 1969, Pochowany został w grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Œw. Jerzego w Toruniu.

    Pochodził z inteligenckiej rodziny leżajskiej.
    Ojciec Jan był urzędnikiem państwowym.
    Matka Karolina z d. Sawicka była nauczycielkš. Z małżeństwa tego przyszło na ?wiat 4 dzieci, z których troje było nauczycielami, a jeden syn był oficerem wojska polskiego.
    Józef Baran zwany w rodzinie Józu? urodził się 18 marca 1899 roku w przysiółku Kőnigsberg koło Woli Zarzyckiej, gdzie zamieszkiwali i pracowali jego rodzice.
    Jego rodzeństwo to brat Julian, z zawodu nauczyciel, pó?niej kierownik szkoły. Siostra Maria po mężu Lenczewska z zawodu nauczycielka. Siostra Stanisława po mężu Haszto również była nauczycielkš.
    Szkołę Powszechnš 4-klasowš, zwanš szkołš Ludowš oraz 8-klasowe Gimnazjum Realne (prywatne gimnazjum miejskie) kończył w Leżajsku w latach 1904-1918.
    W okresie pobierania nauki w Szkole Podstawowej i Gimnazjalnej zamieszkiwał u swojej babci p. Sawickiej w Leżajsku przy ul. Siedlańskiej.
    Po ukończeniu gimnazjum i złożeniu egzaminu dojrzało?ci w 1918 roku, roku uzyskania niepodległo?ci Polski- młody, energiczny, zapalony patriota wstępuje do Oficerskiej Szkoły Artylerii w Toruniu. Szkołę tę kończy z wynikiem bardzo dobrym i w stopniu podporucznika zostaje przydzielony do 8 Pułku Artylerii Ciężkiej (PAC) w Toruniu. Wzorowy oficer osišgajšcy w szybkim tempie dobre wyniki szkoleniowe, a również uznanie i sympatie zwierzchników w korpusie oficerskim sprawiły, że po kilku latach zostaje awansowany do stopnia porucznika i powierzono mu obowišzki dowódcy plutonu i z-cy dowódcy baterii w tej samej jednostce wojskowej.
    W 1930 roku wstępuje w zwišzek małżeński z Łucjš. Z tego małżeństwa urodził się jedyny syn Tadeusz.
    W 1933 roku awansuje do stopnia kapitana obejmuje dowództwo artylerii ciężkiej.
    W sytuacji zbliżajšcej się II Wojny ?wiatowej kapitan Józef Baran pracujšcy w jednostce wojskowej przygranicznej (w Toruniu) zostaje powołany do Sztabu Pułku celem przygotowania planów mobilizacyjnych pułku i zorganizowania odwodu szkoleniowego na wypadek mobilizacji.
    Wybuch II Wojny ?wiatowej stawia 8 Pułk Artylerii Ciężkiej w natychmiastowej konieczno?ci zorganizowania i podjęcia walk obronnych tuż przy granicy Państwa Polskiego.
    kapitan Józef Baran jako dowódca Dywizjonu Artylerii Ciężkiej bierze czynny udział z podległš mu jednostkš w działaniach bojowych, m. in. ciężkich walkach w rejonie Puszczy Kampinoskiej nad Bzurš. Tu wspierajšc ogniem artyleryjskim walczšce oddziały pod dowództwem gen. Franciszka Kleeberga. Po ciężkich zmaganiach z nieprzyjacielem w 17. dniu zmagań uczestniczy w ukryciu sztandaru Pułku. Sztandar ten odszukany po wojnie, został przekazany do Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.

    Powraca w rodzinne strony do Leżajska, gdzie nawišzuje kontakty z działaczami przedwojennych Stronnictwa Narodowego, młodzieżš akademickš i młodymi podchoršżymi, którzy powrócili z tułaczki wojennej, rozpoczynajšc działalno?ć konspiracyjno-wolno?ciowš. Działania te nie trwały zbyt długo, bowiem miejscowi volksdeutsche (głównie z rodziny Keiprów) rozszyfrowali tę działalno?ć, co stało się przyczynš pierwszych aresztowań członków konspiracji.
    Aresztowano wtedy kpt Barana, adwokata Tokarza, nauczyciela Dołęgę, Ludwika Więcława, Adama Koszackiego, a z młodzieży akademickiej Wilhelma, Edwarda i Janinę Trociuków, Marylę Ordyczyńskš, Zdzisława Zapałę i in. Aresztowanych wywieziono do więzienia Gestapo w Przemy?lu.
    Tylko jeden z aresztowanych, przedwojenny działach Stronnictwa Narodowego ?Adam Koszacki, syn miejscowego złotnika w obawie, że nie wytrzyma tortur, jakimi już wtedy posługiwali się hitlerowcy, popełnił na miejscu, jeszcze w więzieniu leżajskim samobójstwo, zażywajšc truciznę.
    21 czerwca 1941 roku, chwili rozpoczęcia wojny przez hitlerowców ze Zwišzkiem Radzieckim, radziecki pocisk artyleryjski trafił w mur więzienia na Zasaniu w Przemy?lu, a powstałym wyłomem czę?ć wię?niów wydostała się na wolno?ć. Ocalali z więzienia Leżajszczanie zbiegli i powrócili do Leżajska angażujšc się ponownie w działalno?ć konspiracyjnš.
    Kapitan Józef Baran natychmiast nawišzuje kontakty konspiracyjne z Krakowskš Komendš Okręgu ZWZ i Komendš Okręgu NOW dla Polski Południowej.
    Poszukiwany przez Gestapo, przyjmuje pseudonim LUCJAN i przyjmuje nazwisko Chrzšszczyński, co pozwala mu umiejętnie i szczę?liwie uniknšć aresztowania. Głównym terenem jego kryjówek były kwatery wiejskie na Rzeszowszczy?nie, w tarnowskim, przemyskim i krakowskim. Najczę?ciej przebywał w kwaterach Jędrusiów w Maleniskach.
    Andrzej Marciniak- sołtys Malenisk oraz Wicek Mokrzycki niejednokrotnie ratowali go w ciężkich chwilach podczas hitlerowskich łapanek.
    W okresie swojej działalno?ci konspiracyjnej został dwukrotnie awansowany za zasługi na odcinku organizacji i szkolenia:
    -do stopnia majora przez Rzšd Londyński, na wniosek Komendy Głównej Armii Krajowej,
    -do stopnia podpułkownika przez Komendę Okręgu Południowego Narodowej Organizacji Wojskowej.
    W roku 1943, po pacyfikacji Leżajska, Woli Zarzyckiej oraz innych okolicznych wiosek podjęto reorganizację władz konspiracyjnych w placówkach powiatu łańcuckiego.
    Wtedy to ppłk Józef Baran Chrzšszczyński otrzymał polecenie służbowe zorganizowania dowództwa grupy artylerii na podległym mu terenie.
    Spo?ród przedwojennych oficerów, podchoršżych i podoficerów artylerii zaczšł organizować szkielet dywizjonu artylerii.
    Był to już okres zbliżania się Armii Czerwonej na tereny Bugu, Wisły i Sanu.
    Zorganizowane oddziały Armii Krajowej po hitlerowskich pacyfikacjach przygotowywały się do podjęcia walk w ramach akcji ?Burza?. Jednocze?nie szkieletowy zespół dywizjonu artylerii przeszedł przy?pieszone przeszkolenie z zakresu instrukcji strzelania artyleryjskiego, działoczynów, łšcznie z obsługš dział artyleryjskich.
    Ćwiczenia te i szkolenia przeprowadzano na strzelnicy terenowej w lasach ?Bażantarni? koło Łańcuta, a czę?ciowo w lasach hr. Potockiego koło Brzózy Królewskiej.
    Akcja ?Burza? na terenie leżajszczyzny nie przybrała większych rozmiarów, ponieważ wycofujšce się oddziały hitlerowskie uciekały głównym szlakiem komunikacyjnym: Przeworsk-Rzeszów- Tarnów oraz Biłgoraj- Nisko- Mielec i dalej na Zachód, na linię obrony na Wisłoce.

    Na naszym terenie ograniczano się do likwidacji pojedynczych grup uciekinierów niemieckich oraz zdobywaniu amunicji i sprzętu wojskowego z magazynów poniemieckich w Leżajsku, Sarzynie i Dšbrówkach koło Łańcuta.
    24 lipca 1944 roku Leżajsk był już wolny od hitlerowców.
    Zgodnie z przygotowanymi planami konspiracyjnymi na terenie leżajszczyzny rozpoczęto organizowanie urzędów i obsadzania władz lud?mi, już wcze?niej przygotowanymi do tych funkcji.
    W pierwszej kolejno?ci Władzę w Leżajsku objšł Komendant Wojenny Miasta ppłk Józef Baran.
    Do pełnienia służby porzšdkowej w mie?cie i okolicy powołana została Milicja Obywatelska Armii Krajowej, a komendę nad niš objšł wprawiony w walkach partyzanckich Józef Zadzierski ps. ?Wołyniak?.
    Po wojnie został skierowany do pracy w Koszalinie, gdzie został inspektorem osadnictwa wojskowego w Państwowym Urzędzie Repatriacyjnym. Działał jednocze?nie w kombatanckim Zwišzku Osadników Wojskowym. Wstšpił do Stronnictwa Ludowego (potem Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego), był m.in. wiceprezesem Powiatowego Zarzšdu w Koszalinie. Pełnił mandat w Powiatowej Radzie Narodowej. Po rozwišzaniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego pracował w kierownictwie Zwišzku Samopomocy Chłopskiej w Koszalinie, potem w Funduszu Wczasów Pracowniczych w Mielnie i kierownictwie koszalińskiego oddziału "Orbisu".

    Od 1950 organizował struktury Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego w Koszalinie. Był jednym z pierwszych przewodników turystycznych na tym terenie, organizatorem kursów dla przewodników, autorem licznych publikacji. Opracował m.in. przewodniki Koszalin, Mielno i okolice (1958), Koszalin i okolice. Działał społecznie także po przej?ciu na emeryturę w 1964.
    Ppłk Józef Baran Chrzšszczyński za swoje osišgnięcia w służbie wojskowej i cywilnej został odznaczony:
    Krzyżem Walecznych za udział w kampanii wrze?niowej, walki m.in. nad Bzurš i w obronie Modlina, Medalem Zwycięstwa i Wolno?ci (1957), Krzyżem Partyzanckim (1958), Medalem za Udział w Wojnie Obronnej 1939 roku, Medalem Zasłużony dla Miasta Koszalina, Odznakš Towarzystwa Rozwoju Ziem Zachodnich, Złotš Odznakš PTTK (1959), Odznakš Towarzystwa Wiedzy Powszechnej, Odznakš 1000-Lecia Państwa Polskiego (1966), Złotš Odznakš Społecznego Opiekuna Zabytków, honorowš odznakš "Za Zasługi dla Województwa Koszalińskiego" (1967).
    Ppłk Józef Baran Chrzšszczyński do ostatnich dni swojego pracowitego życia był czynnym działaczem społecznym.

    Zmarł na zawał serca 29 kwietnia 1969 roku. Pochowany został w grobowcu rodzinnym na Cmentarzu ?w. Jerzego w Toruniu.
    Jego imię nosi szlak turystyczny, prowadzšcy z Góry Chełmskiej pod Koszalinem do Tychowa (nieco ponad 50 km).
    Jest autorem ksišżki ?Koszalin i okolice. Przewodnik?.

  • Generated by GreatFamily 1.1 - FREEWARE